Typografie Basics in Web Design: op deze dingen moet je letten

Mark Max Henckel Laatst bijgewerkt op 21.10.2020
14 Min.
basisprincipes van de typografie webdesign
Laatst bijgewerkt op 21.10.2020

Makkelijk is moeilijk. Dat is mijn uitgangspunt. En zo is het ook met het gebruik van typografie in webdesign, van lettertypes op de website - eigenlijk vrij eenvoudig en toch ingewikkeld. Daarom wil ik je vandaag laten zien welke basisregels voor typografie je moet volgen om de tekst op jouw website zo goed mogelijk weer te geven.

Het is geen geheim dat het voor veel mensen moeilijk is om zichzelf duidelijk en begrijpelijk uit te drukken. Waarom zou dit gemakkelijker zijn via de media? Om dit te vergemakkelijken - communicatie - is er typografie. Enerzijds is het de leer van de lettertypes, anderzijds is het een vormgevingselement om teksten of inhoud op een slimme, passende of "esthetisch aantrekkelijke" manier te presenteren. Het onderscheid tussen microtypografie en macrotypografie is op deze plek niet relevant.

Typografie in webdesign - Waarom is het zo belangrijk?

typografie basis webfonts

Het staat buiten kijf dat lettertypes een website kunnen verlevendigen en visueel kunnen verrijken. Typografie - lettertypes - zijn belangrijke elementen van elk goed ontwerp. Op het het internet, dat wil zeggen in webdesign, is de typografie onderworpen aan speciale voorwaarden, die ik hier wil toelichten en die je moeten helpen om het ding met lettertypes op websites beter te begrijpen.

"Goede typografie zoekt niet naar alles wat nog mogelijk is, maar vraagt naar wat nodig is."
Kurt Weidemann

Websites worden vaak niet gemaakt door opgeleide grafische ontwerpers of media-ontwerpers, maar ontworpen en uitgevoerd door zij-instromers. Dit kan verklaren waarom op veel pagina's zelfs de eenvoudigste grafische regels worden genegeerd. Dit wordt vooral duidelijk als het gaat om de typografie. Het onstuitbare gebruik van slecht leesbare KAPITALEN, het gebrek aan contrast tussen letterkleur en achtergrond, en de verwarrende structuur van de teksten maken het lezen moeilijk voor de gebruikers.

Maar dat is precies waar het bij de typografie om gaat: de leesbaarheid van de teksten. Waarom zou je anders teksten op de website hebben als ze niet goed en prettig leesbaar zijn? Vermoedelijk verschillen de meningen over de vraag hoe goed leesbare teksten er aan het eind uit moeten zien. Ik kan het niet begrijpen, want we hebben in de prentkunst (grafiek) eenvoudige, bewezen en zeer nuttige typografische regelsom daarmee gemakkelijk leesbare teksten te maken. Typografie inderdaad.

Een daarvan is het contrast - de kleurrelatie tussen de letterkleur en de achtergrond. In een forum bekritiseerde ik ooit eens een trots gepresenteerde web-lay-out precies om deze reden. In de prentkunst noemen we het fenomeen dat de vermeende webdesigner hier wilde verkopen "witte adelaar op witte achtergrond". In dit geval had het een donkergrijze tekst op een lichtgrijze achtergrond, dus het contrast was erg slecht.

Dit ziet er misschien leuk uit - een kwestie van smaak, veronderstel ik - maar het is uiterst moeilijk te lezen. Ik meldde dit terug en vond dat het voor mij geen goed ontwerp was, als ik de tekst maar met moeite kan lezen. En ik heb nog steeds gezonde ogen. Wat doen degenen die een beperkt gezichtsvermogen hebben? Ook een vaak onderschat probleem - sleutelwoord toegankelijkheid. In ieder geval nam de ontwerper het standpunt in dat dit zijn ontwerp nou eenmal was en dat hij het op die manier zou doen. We hebben het al eerder gehoord: "Je kunt dat doen, maar dan is het shit."

Voor mij is dit nog een bewijs voor hoe weinig kennis er is over de leesbaarheid van teksten, dus over goede typografie. Tijdens mijn opleiding tot media-ontwerper (drukwerk) jaren geleden had ik een ervaren grafisch ontwerper en typograaf van wie ik veel heb geleerd.

Webdesign & typografie: de bijzondere eisen

typografie basis webfonts

Bij webdesign stellen we nog andere eisen aan de typografie dan alleen de leesbaarheid, namelijk technische eisen. Een goede leesbaarheid op het internet betekent ook dat de pagina snel laadt. Als het gaat om lettertype-integratie hebben we dus te maken met websiteprestaties.

Bovendien moet gewaarborgd zijn dat de teksten op zoveel mogelijk uitvoerapparaten even goed leesbaar zijn, wat een verdere uitdaging is. Uiteindelijk heb je met de mogelijkheden van de opmaaktaal CSS zoveel manieren om in de typografie van een website in te grijpen dat de dingen snel complexer worden dan je dacht.

En natuurlijk willen we een goed gestructureerde tekst hebben die ook de leesbaarheid verhoogt, vermoeidheid vermijdt en op Google, dus op de ranking in de zoekmachine, invloed heeft. Als voorbeeld zijn de headline-tags H1, H2, H3 etc. genoemd, het gebruik van lijsten en accenten zoals bold/strong en em/i, evenals de alineamarkeringen en andere nuttige HTML-elementen.

Ik ben een vriend van standaardlettertypes. Dat even vooraf. Ik bedoel, het is niet echt nodig om zelf speciale lettertypes op te nemen op een website. Als voorbeeld van waarom men het eigen lettertype integreert, wordt hier het CI-lettertype genoemd. Dat is dus een speciaal voor het bedrijf ontwikkeld lettertype, dat een belangrijke functie heeft bij de Corporate Identity. Of je bent echt een goede ontwerper, kunstenaar of fotograaf en hecht veel belang aan een extravagante of zeer individuele designgerichte uitstraling. Maar dan gaat het niet per se om grote stukken tekst of geschreven informatie.

Een eigen CI-lettertype wordt meestal door grotere bedrijven gebruikt die met een eigen IT-afdeling en een eigen serverpark werken. Er zijn dan geen prestatieproblemen en de inbedding van de CI-lettertypen wordt technisch gemonitord.

Als je een ontwerper bent en wilt laten zien wat je kunt, is het raadzaam om gebruik te maken van bestaande diensten voor typografie - op beproefde webfonts - om het gewenste lettertype op een veilige en krachtige manier in je eigen website te integreren.

Soms lijkt het ook nodig om het gewenste lettertype om te zetten in formaten die geschikt zijn voor het web en deze individueel te integreren. Of dit dan altijd en op de lange termijn perfect functioneert is een andere zaak. Daarom geef ik in zo'n geval de voorkeur aan Google Fonts, omdat het snel, veilig en gemakkelijk te gebruiken is. Maar ook dat is wellicht een kwestie van smaak.

Deze 10 typografische regels helpen je verder

typografie basis webfonts

Belangrijke en zeer eenvoudige regels: minder is meer. Denk aan de leesgewoonten van de mensen. Oriënteer je op websites die uitgebreide redactionele teksten presenteren en leer daarvan.

De leesbaarheid van de teksten is onderworpen aan bepaalde, wetenschappelijk onderbouwde regels. Ze hebben niet alleen betrekking op het lettertype zelf, maar ook op de omgeving, het contrast, de overzichtelijkheid en de structuur van de teksten en de scherpte van hun randen.

1. Lettergrootte

Het hangt af van het lettertype en is aangepast aan het basisontwerp van de website. Houd er rekening mee dat de gebruiker altijd de mogelijkheid heeft om de lettergrootte in zijn browser of smartphone op elk gewenst moment te wijzigen. Probeer relatieve lettergroottes te gebruiken, d.w.z. %, EM/REM of small/normal/medium/large.

2. Regelbreedte

Dit wordt duidelijk onderschat. Er werd bepaald welke tekstbreedte nog graag door mensen wordt gelezen: het is een breedte tot maximaal ongeveer 70 tekens, dus een standaard A4-tekstbreedte van een Word-document. Kijk maar eens naar NOS en anderen om te zien hoe breed hun tekstblokken zijn.

3. Regelafstand

Voor een optimale leesbaarheid is de zogenaamde "interlinie", d.w.z. de ruimte tussen de regels in een tekst - ook de hoogte van een alinea - van groot belang. Afhankelijk van het lettertype heeft een 140-150% "lijnhoogte" zich op het internet bewezen.

4. Loopwijdte

Dit is de afstand tussen de letters, die wordt gemanipuleerd door de letterafstand. Men moet hier heel voorzichtig zijn en deze ontwerpoptie alleen met zorgvuldigheid gebruiken - bijvoorbeeld met bepaalde koppen. In geval van twijfel niet doen.

5. Contrast

De relatie tussen kleur en achtergrondkleur wordt contrast genoemd. Dit moet bij doorlopende tekst heel hoog zijn. Het maximale contrast is natuurlijk zwarte tekst op witte achtergrond. Het is gemakkelijk te lezen.

6. Structuur

Dit betekent: goed en semantisch correct gestructureerde teksten! In HTML betekent dit bijvoorbeeld de headline-tags H1/H2/H3, de alineamarkeringen, lijstmarkeringen, het intelligente gebruik van markering met behulp van vet, cursief en kleur, en nog veel meer. Heeft een direct effect op de leesbaarheid en ook op de Google-ranking.

7. Maximaal twee lettertypen

Vaak is één lettertype per webpagina, boek of document voldoende. In speciale gevallen kan het meer zijn, maar je moet voorzichtig zijn met het gebruik van meer dan 2 lettertypes per document.

8. Kapitalen

Gebruik geen hoofdletters in koppen en in het menu. Ze zijn erg moeilijk te lezen. Als het echter om één enkel woord gaat, bijvoorbeeld in de NAVIGATIE kun je hoofdletters gebruiken. Maar niet al in hoofdletters schrijven, maar door middel van CSS via "text-transform:uppercase" oplossen.

9. Standaardlettertypen

In geval van twijfel en als noodoplossing moet je kiezen voor beproefde systeemlettertypen. Arial, Verdana, Georgia zijn zulke goed leesbare systeemlettertypen, die bijna alle uitvoerapparaten hebben en altijd goed worden weergegeven.

Een Fallback in CSS is de opvolger, net als bij BMW: "bmwTypeWebBoldAll," "Arial," "Helvetica," sans-serif; Hier zijn Arial, Helvetica en Sans-Serif (het eerste lettertype dat beschikbaar is onder Sans-Serif) de fallbacks die worden weergegeven wanneer het lettertype daarvoor ("bmwTypeWebBoldAll") niet beschikbaar is.

10. Bijscholing

Mijn tip: ontwikkel jezelf met betrekking tot typografie door middel van workshops, boeken en tijdschriften of zelfs een YouTube-video over het onderwerp. Dan kan ik bijvoorbeeld deze video aanbevelen. Hoewel Sven Wolfermann in zijn presentatie op de "MobileTechCon" - in tegenstelling tot mij - systeemlettertypes afraadt, geeft hij hier veel waardevolle informatie over het onderwerp!

Lettertypeontwerp met CSS: Heeft dat zin?

Een opmerking over lettertypeontwerp of instelling met behulp van CSS: niet op het laatst sinds de invoering van CSS3 staan de ontwikkelaars subtiele instellingensmogelijkheden voor de lettertypen van een pagina ter beschikking. Maar hebben ze echt altijd zin? Waarvoor gebruik ik ze en wanneer? Wat wil ik bereiken? Leesbaarheid? Mooi ontwerp? Niet alle coders - of hun klanten - lijken hierover na te denken. Soms doen ze alles wat mogelijk is. Verander niet alleen de lijnhoogte, wat soms problemen veroorzaakt met de hoogte, afstanden en positionering, maar ook de letterafstand of zet schaduwen rond de tekst ("tekstschaduw"“). Het is verschrikkelijk wat je soms ziet.

Ik raad je daarom aan om heel voorzichtig te zijn met deze instellingen en deze technieken met de nodige voorzichtigheid te gebruiken. Ze werken niet overal en op kleine beeldschermen blokkeren ze zelfs de weergave. Vervolgens moet je de instructies voor het bureaublad ongedaan maken via "Media Queries", wat weer tijd en code kost. Is dat echt zinvol? Het antwoord moet heel duidelijk en precies zijn.

Typefaces voor het web: de webtypografie

typografie basis webfonts

Trouwens: BMW gebruikt op hun website zoals we net gezien hebben deze: font-family: “bmwTypeWebBoldAll”,”Arial”,”Helvetica”,sans-serif;font-weight: normal; - in de doorlopende tekst gewoon Arial. Ook Amazon gebruikt Arial op de winkelpagina. Apple daarentegen gebruikt natuurlijk een eigen lettertype als webfont. De oliemaatschappij TEXACO gebruikt Adobe-fonts. Zomaar een paar kleine voorbeelden.

Gelukkig zijn er nu veel aanbieders van webfonts die goed functioneren en meestal gemakkelijk te integreren zijn. Helaas zijn deze "webfonts" meestal betaald, hoewel de prijzen sterk variëren. Als voorbeelden, naast Google Fontswordt ook nog vermeld: Adobe Fonts (type kit), Webtype, Adobe Edge Web Fonts en nog veel meer - een kwestie van smaak.

Het voordeel van deze diensten ligt voor de hand: je hebt geen licentiezorgen (zie hieronder "Let op: licenties!"), de lettertypes werken en er is hulp of er zijn instructies voor het integreren van de lettertypes op je eigen website (dus zonder ondersteuning of forums). De tarieven zijn vaak uitbreidbaar en je hebt een bepaalde keuze uit toffe lettertypes.

Het misverstand met Google Fonts

Toen in mei 2018 de zogenaamde AVG voor iederen bindend ingevoerd werd, was de netwerkgemeenschap voor het gebruik van Google Fonts danig in paniek. Ze waren bang dat het gebruik van de Google WebfontsGoogle als "data-octopus", waartegen deze wetgeving gericht was - niet in overeenstemming was met de wetten op de gegevensbescherming en men zou daarom het risico lopen om dure boetes te krijgen.

Deze nog steeds wijdverbreide angst wijst op de helaas nog aanhoudende grote verwarring rond de AVG. Ten behoeve van advocaten en webkantoren natuurlijk. Als je vanwege het gebruik van Google Analytics met Google een orderverwerking afgerond hebt en op het gebruik van lettertypes wijst - en in geval van twijfel op cookies - in het privacybeleid is het probleem van tafel.

Wie nog steeds bang is, kan alle Google Fonts ook lokaal integreren, dus de Google-Webfonts dowloaden en op je eigen webruimte opslaan.

Bovendien werd de Performance herhaaldelijk aan de kaak gesteld, die naar verluidt zo slecht was, wanneer de lettertypes via Google geladen werden. Er wordt niet vermeld dat Google een snelle en uiterst stabiele serverarchitectuur heeft en dat er nog steeds fallbacks zijn (zie hierboven). Daarnaast laden de fonts vanaf een andere URL, wat tegelijkertijd gedaan kan worden met het laden van de bestanden van je eigen server. Maar je bent weer afhankelijk van Google.

Attentie: Laadtijden!

Het is heel eenvoudig. Extern geïntegreerde webfonts kunnen de laadtijd van de pagina verlengen. De benodige code om je eigen lettertypes in de pagina te integreren ook. Alleen de standaardlettertypes, de systeemfonts op de computers en smartphones van de gebruikers hebben geen laadtijd nodig, omdat ze niet via een server en niet via het internet geladen worden.

Of anders uitgedrukt: als jouw site snelle laadtijden nodig heeft, misschien niet de juiste hosting heeft en het bedrijf geen CI-lettertype heeft, dat absoluut geïntegreerd moet worden, dan zou ik altijd voor standaard gaan. Dus op systeemfonts, zoals Amazon dat met Arial doet. Dat is wel zinvol.

Natuurlijk gaat het niet om de kilobytes van de te laden lettertypes. Het gaat daarom dat deze bovenaan komen, dus nog extra gedownload moeten worden en dat de server, die ze moet leveren, eventueel zwak kan zijn. Dat ziet er niet goed uit en is ... te vermijden.

Attentie: Licenties!

Waar je in ieder geval op moet letten, zijn de licenties voor de gebruikte lettertypes. Als je Google Fonts of systeemlettertypen gebruikt, die door de computer van de gebruiker worden geladen, sta je aan de veilige kant. Voor alle andere lettertypes die je op je website gebruikt, moet je ervoor zorgen dat je ofwel de licentie daarvoor bezit om ze op je eigen website te gebruiken - en die kan snel vrij duur worden. Ofwel dat het om een Free Font gaat, dat soms andere zorgen veroorzaakt, bijvoorbeeld als we denken aan de Duitse umlauten en de Eszett (ß).

Om al deze problemen te vermijden, gebruik ik systeemlettertypen of Google-Fonts. Als de klant per se zijn eigen lettertype wil, moet de inspanning hiervoor ruimschoots worden meegenomen in de berekening, omdat de integratie van externe lettertypes in de website soms problemen kan opleveren. Bijvoorbeeld bij de CSS-instructies en hier bijvoorbeeld, wat ik altijd erg belabberd vind, bij het zoeken naar de juiste lettertypenaam om het lettertype voor de juiste weergave van de HTML-tags te kunnen controleren.

Eigen lettertypes integreren

typografie basis webfonts

Met webfonts en/of je eigen fonts, die je via een tool voor je site bruikbaar hebt gemaakt, kun je snel een aantal problemen voor je site voor elkaar krijgen. De volgende fenomenen komen vaak voor:

  • Flikkerend lettertype wanneer de pagina wordt geladen (niet ongebruikelijk, soms zie je een ander lettertype totdat de CSS het overschrijft met het weblettertype.
  • Langere laadtijden door zeer complexe lettertypen (vrij zeldzaam).
  • Meer gebruikelijk zijn onscherpe lettertypes, vervorming door foutieve weergave (op bepaalde systemen).

Om het gewenste lettertype op zoveel mogelijk uitvoerapparaten weer te geven, heb je verschillende varianten van hetzelfde lettertype nodig. "TTF" is duidelijk en bekend, maar je hebt ook "EOT" en allebei de "WOFF"-varianten nodig. Dit is essentieel als je je eigen lettertypes op je pagina wilt intergreren. Je kunt deze formaten gratis met de Webfont Generator gegenereren. Vervolgens laad je alle formaten van je lettertype in een directory op je server en neem je ze als volgt in je stylesheet (CSS-bestand) met path op:

@font-face {
font-family: 'Dein Font';
font-style: normal;
font-weight: normal;
src: local('Dein Font'),
      url('/deinfont.woff2') format('woff2'),
      url('/deinfont.woff') format('woff'),
      url('/deinfont.ttf') formaat('ttf'),
      url('/deinfont.eot') formaat('eot');
}

@font-face {
font-family: 'Dein Font';
font-style: italic;
font-weight: normal;
src: local('Dein Font Italic'), vbx
      url('/deinfont-italic.woff2') format('woff2'),
      url('/deinfont-italic.woff') format('woff'),
      url('/deinfont-italic.ttf') format('ttf'),
      url('/deinfont-italic.eot') format('eot');
}

Je ziet aan deze @font-face-codedie je lettertype integreert, hoe complex het allemaal is - en dus hoe gevoelig voor fouten.

Vervolgens kun je ze in je CSS-code gebruiken en aan de klassen en ID's toewijzen. Op deze manier kunnen er fouten optreden die ik op deze plek niet wil bespreken. Zoals ik al zei, adviseer ik standaard- of systeemlettertypen of Google Fontsdie je eenvoudigweg via het gekoppelde bestand in de header van de website opneemt:

Typografie en mobiele weergave

typografie basis webfonts

Dit aspect wordt over het algemeen verwaarloosd. Vanuit mijn oogpunt is het absoluut niet nodig om op een klein display of een smartphone een speciaal lettertype te laden. Hoe zit het met de fallbacks, de systeemlettertypen van mobiele telefoons? Als ik een mobiele pagina maak of een mobiele pagina optimaliseer, bespaar ik vanwege de laadtijd natuurlijk als eerste op het downloaden van een webfont of een eigen lettertype.

Dat is weliswaar een strategische beslissing, die vanzelfsprekend met de klant moet worden besproken, maar ik zie geen enkel argument voor een weblettertype of een eigen lettertype in de mobiele weergave.

Natuurlijk zitten niet alle systeemlettertypen op de smartphone, die wel voor een computer beschikbaar zijn. Maar vanuit mijn oogpunt is het hier niet van belang of je het ene of de andere lettertype voor Androidsysteem op het oog hebt. Het gaat om snelle informatie en goede leesbaarheid. Dit wordt zeker op Android en Apple met hun webzekere fonts in elk geval gegarandeerd.

Als we de zaak vanuit twee wezenlijke oogpunten bekijken, namelijk de laadsnelheid en het ontwerp, moeten we concluderen dat een eigen lettertype voor mobiele weergave overbodig is. Enerzijds belemmert het lettertype de laadsnelheid van de mobiele pagina, wat vooral belangrijk is als je op de bus of trein moet halen. Anderzijds hebben we de inhoud en het design van de mobiele versie van de website (hopelijk) juist om deze redenen tot de essentie gereduceerd. Waarom dan een geavanceerd weblettertype laden?

Het belangrijkste is altijd de leesbaarheid of wat we willen bereiken: het overbrengen van kennis, literair vermaak, het kopen van een product, een contactopname, het bestellen van een nieuwsbrief of het bekijken van het adres. En daarvoor, denk ik, is er geen speciaal lettertype of webfont nodig.

Webbeveiligde lettertypes

In ieder geval moet je controleren of een van de systeemfonts geschikt is voor jouw project. Een complete verzameling van zogenaamde webveilige CSS-instructies voor systeemfonts of webveilige fonts is te vinden op www.cssfontstack.com.

Wat zijn webveilige lettertypen? Webveilige fonts zijn fonts die op veel besturingssystemen zijn voorgeïnstalleerd. Hoewel niet op alle systemen dezelfde tekens zijn geïnstalleerd, kun je een webveilige block met CSS-instellingen gebruiken om meerdere tekensets te selecteren die er hetzelfde uitzien en die op de verschillende systemen die je wilt ondersteunen, geïnstalleerd zijn. Als je vanaf CSS3 andere lettertypen wilt gebruiken dan de vooraf geïnstalleerde, kun je de Instellingen voor deze webfonts gebruiken.

Conclusie

Je moet zeer zorgvuldig overwegen of een systeemlettertype hetzelfde of het zelfs beter doet dan een webfont of een eigen lettertype. Bewezen lettertypes zoals Verdana, Arial, Trebuchet, Georgia, Times New Roman e.a. kun je zonder aarzeling gebruiken, omdat ze altijd goed leesbaar zijn. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de inhoudelijke kwaliteit van de teksten, die uiteraard een doorslaggevende rol speelt. Maar dat is een andere zaak. Onderschat het onderwerp typografie op websites niet. Denk aan de technische aspecten, zoals laadtijd of speciale tekens van de lettertypes, maar ook aan de gebruiksvriendelijkheid van jouw typografisch ontwerp, d.w.z. leesbaarheid, contrast en lijnhoogte.

Denk er goed over na of je je eigen of een extern lettertype wilt gebruiken of dat je standaardlettertypen of systeemlettertypen wilt gebruiken. Als je besluit om je eigen lettertype te gebruiken, vraag jezelf dan af of je dit lettertype of een soortgelijke variant met Google Fonts kan gebruiken. Of als je de lettertypes echt handmatig via CSS wilt inbedden en ze vooraf in alle formaten op de server wilt laden. De standaardlettertypes die de gebruiker op zijn computer of smartphone heeft staan en die van daaruit worden geladen, hebben zich bewezen en vereisen geen laadtijd. Dit geldt des te meer bij het mobiele laden, bij de weergave op smartphones.

Voor mij persoonlijk is er niet veel te zeggen voor het gebruik van een extern lettertype of een eigen webfont. Als een WordPress-theme Google Fonts al aan boord heeft, gebruik ik die natuurlijk. Omdat ik anders de hele zaak los moet halen of over moet schrijven. Dit is niet echt nuttig.

Als het niet duidelijk tot de Corporate Identity van een bedrijf behoort, is een eigen lettertype een gimmick. En de meeste klanten hebben hier geen tijd of geld voor. Veel wegen leiden naar Rome - maar het verkeerde gebruik van typografie op een website en in webdesign waarschijnlijk niet. Met systeemlettertypen, met standaardlettertypen kun je prachtige ontwerpen en geweldige websites maken en vullen. Het gebruik ervan is de veiligste manier en zal dat nog lang blijven. Misschien is het een kwestie van smaak, maar misschien is dit wel de meest verstandige benadering van lettertypes op websites.

Foto: Ksenia Makagonova [Unsplash]
Andere foto's: Alexander Andrews [Unsplash], rawpixel [Pexels], Magda Ehlers [Pexels], Kristian Strand [Unsplash], Aaron Burden [Unsplash], RAIDBOXES

Mark Max Henckel - Webdesigner uit Hamburg. Opgeleid media-ontwerper (print), sinds 2000 werkzaam als webdesigner. Eerst bij mobile.de, sinds 2003 als zelfstandige. Vanaf 2005 blogger over verschillende onderwerpen op verschillende eigen blogs. Als freelancer was hij van 2007 en 2008 bij SPIEGEL ONLINE betrokken bij de lancering van eintages.de op het raakvlak tussen programmering en redactie. Later bij de SPIEGEL marketeer Quality Channel (Spiegel QC/Spiegel Media). Freelancer voor libri.de en diverse grafische & IT-bureaus. Sinds 2008 gespecialiseerd in WordPress.

Gerelateerde artikelen

Commentaar op dit artikel

Schrijf een opmerking

Je e-mail adres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met * gemarkeerd.